Mua hộ người khác: cái gì chọn thay được, cái gì nên để họ tự chọn

Phần lớn khách tới quầy mua cho chính mình, và hai bài trước trong mục này viết cho tình huống đó. Bài này viết cho tình huống còn lại, cũng rất thường gặp: mua cho người khác, và người đó không có ở đây.

Vấn đề gốc rất đơn giản: có thứ đoán thay được, có thứ không. Biết được ranh giới đó thì tránh được gần hết các ca mua xong phải đổi.

Cỡ — thứ khó nhất

Đây là nguyên nhân đổi hàng số một, và có mấy cách gỡ:

1. Mượn một món họ đang đeo rồi mang theo. Cách chắc nhất, và nếu là người trong nhà thì thường lấy được.
2. Đo bằng một sợi dây quanh cổ tay lúc họ không để ý, rồi mang sợi dây đó ra quầy.
3. Hỏi khéo — nhiều người biết cỡ vòng của mình.
4. Chọn loại co giãn hoặc chỉnh được nếu không có cách nào biết cỡ. Đây là phương án an toàn nhất khi mù thông tin.

Nói rõ để khỏi mất công: nhìn ảnh không đoán được cỡ tay, và cỡ của người này không suy ra từ vóc dáng người kia.

Món an toàn khi mua hộ

• Loại chỉnh được — dây rút, dây co giãn, móc điều chỉnh.
• Món để bàn, không liên quan tới cỡ người.
• Món nhỏ mang theo — móc khoá, vật bỏ túi.
• Màu và kiểu trung tính, vì gu người khác khó đoán hơn cỡ.
• Hàng phổ biến, dễ đổi sang mẫu khác nếu không hợp.

Món nên để họ tự chọn

• Món đeo sát người mà không chỉnh được cỡ.
• Món giá trị lớn — nên đi cùng nhau, chọn cùng nhau; đó cũng là phần vui của việc mua.
• Món có nhiều biến thể màu sắc và vân đá, vì từng viên một khác và người đeo thường có ý riêng.
• Món liên quan tới thói quen cá nhân — người không thích đeo gì thì món đẹp mấy cũng nằm trong hộp.

Với mấy nhóm này, tặng phiếu mua hàng rồi đi cùng nhau chọn thường tử tế hơn — nghe kém bất ngờ nhưng người nhận dùng được thật.

Nói gì với người bán

Người bán giúp được nhiều hơn nếu biết hoàn cảnh, nên cứ nói thẳng:

• Mua cho ai — mẹ, vợ, bạn, sếp; mỗi nhóm hợp một hướng khác.
• Người đó có đeo gì thường xuyên không, và thường đeo kiểu nào.
• Làm nghề gì — người làm việc tay chân thì món mảnh dễ hỏng.
• Ngân sách — nói ra để khỏi mất thời gian cả hai bên.
• Tặng dịp gì và bao giờ cần.

Mua hộ theo nhóm quan hệ

Mỗi nhóm có một chỗ dễ sai riêng, và biết trước thì đỡ mất công:

• Mua cho bố mẹ — ưu tiên loại dễ đeo dễ tháo, khoá to dễ thao tác. Khoá nhỏ tinh xảo là thứ người lớn tuổi hay chịu thua.
• Mua cho vợ hoặc chồng — đây là nhóm dễ nhất vì có thể mượn món cũ để đo, mà cũng dễ sai nhất về gu. Nhìn thứ họ đang đeo rồi chọn cùng hướng.
• Mua cho bạn — chọn nhẹ nhàng, đừng chọn món quá cá nhân hoặc quá đắt; món to quá làm người nhận thấy mắc nợ.
• Mua cho trẻ nhỏ — hỏi ý bố mẹ trước, và tránh mọi chi tiết nhỏ có thể rời ra.

Điểm chung: mua hộ là chọn theo người nhận, không phải chọn theo gu của mình. Nghe hiển nhiên nhưng đây đúng là chỗ hay lệch nhất.

Hỏi kỹ chính sách đổi

1. Đổi được trong bao lâu, và cần giữ gì để đổi.
2. Đổi cỡ có mất phí không.
3. Đổi sang mẫu khác được không, hay chỉ đổi cùng mẫu.
4. Người nhận tự mang tới đổi được không, hay phải là người mua.
5. Giữ hoá đơn, và nói cho người nhận biết là có thể đổi.

Câu thứ tư là câu đáng hỏi nhất mà ít người hỏi: nếu người nhận tự đi đổi được thì mọi chuyện nhẹ hẳn, không ai phải ngại nói ra là món quà chưa vừa.

Một điều nên nói với người nhận

Nhiều người ngại nói "nếu không vừa thì đổi" vì sợ mất ý nghĩa món quà. Thực tế thì ngược lại: nói trước là bỏ gánh nặng cho người nhận.

Món quà nằm trong ngăn kéo vì chật quá không đeo được thì chẳng ai vui. Một câu ngắn kèm theo là đủ, và nó không làm giảm gì cả.

Mua hộ qua tin nhắn hoặc điện thoại

• Xin ảnh chụp thật của đúng món, không phải ảnh mẫu.
• Hỏi số đo cụ thể chứ đừng hỏi to hay nhỏ.
• Xác nhận lại cỡ và màu trước khi chốt.
• Hỏi rõ đổi trả với hàng đặt từ xa, vì đây là chỗ hay phát sinh.

Câu hỏi thường gặp