Bố trí bên trong một cửa hàng nhỏ: lối đi, tầm mắt và chỗ đứng
Mặt bằng bán lẻ ở khu trung tâm thường hẹp và sâu. Cách sắp bên trong quyết định khách có bước vào, có đi hết, và có dừng lại xem hay không.
Bài này nói phần thực tế trước, phần theo nếp phong thủy để cuối — vì thứ tự đó là thứ tự đúng.
Lối đi: con số phải giữ
Sai lầm phổ biến nhất ở cửa hàng nhỏ là nhồi thêm kệ cho đủ hàng, rồi lối đi hẹp lại tới mức hai người tránh nhau phải nghiêng người.
Khi đó khách làm một trong hai việc: đi thẳng không dừng, hoặc không vào.
- Lối chính đủ rộng cho hai người đi ngược chiều — đây là mức tối thiểu.
- Chỗ khách phải dừng lại xem cần rộng hơn nữa, vì người đứng xem chiếm chỗ lâu.
- Không để hàng nhô ra lối đi, kể cả tạm thời.
- Cửa ra vào phải trống hai bên — chỗ này hay bị lấn nhất.
Ít hàng bày mà bán được nhiều hơn nhiều hàng bày mà khách không vào. Đây là phép đánh đổi phải chấp nhận với mặt bằng hẹp.
Tầm mắt
Hàng đặt trong khoảng ngang tầm mắt tới ngang ngực là chỗ khách nhìn thấy trước và cầm lên dễ nhất.
- Hàng chủ lực đặt trong tầm đó.
- Kệ quá cao chỉ để hàng trưng bày hoặc hàng ít bán — khách không với tới thì không cầm lên.
- Kệ sát sàn khó xem, phù hợp với hàng cồng kềnh.
- Với món cần cầm lên xem — như đồ đeo — nên để chỗ khách tự cầm được, không phải xin.
Điểm cuối quan trọng với ngành hàng này: khách không cầm lên thì rất khó quyết định mua. Cất hết trong tủ kính là tự bỏ đi lợi thế lớn nhất của cửa hàng so với mua trên mạng.
Vùng đầu cửa
Khoảng vài bước đầu tiên sau cửa có vai trò riêng: người mới bước vào cần một chút thời gian để nhìn quanh và thích nghi với ánh sáng.
- Đừng đặt hàng quan trọng ngay sát cửa — khách đi qua mà chưa kịp nhìn.
- Đừng đặt quầy thu ngân chắn ngay lối vào — khách thấy bị nhìn chằm chằm sẽ ngại.
- Giữ vùng này thoáng để người ngoài đường nhìn vào thấy bên trong.
Quầy thu ngân
Vị trí quầy cân giữa ba việc: nhìn được cửa, nhìn được toàn cửa hàng, và không chắn đường.
- Đặt ở phía trong, lệch một bên là bố trí phổ biến và hợp lý.
- Người đứng quầy nhìn thấy cửa — vừa an toàn vừa để chào khách.
- Có mặt phẳng trống cho khách đặt túi và món hàng.
- Chỗ đóng gói tách khỏi chỗ tính tiền nếu đủ chỗ — tránh ùn khi đông khách.
Ánh sáng
Với hàng đá và trang sức, ánh sáng ảnh hưởng trực tiếp tới việc khách nhìn ra chất lượng:
- Sáng đều cả cửa hàng, không để góc tối — góc tối là góc không ai vào.
- Đèn rọi ở khu hàng chính.
- Một chỗ có ánh sáng trung thực để khách xem màu thật — đây là điều nên có và nên nói cho khách biết.
- Không để đèn quá vàng ở khu xem hàng, vì nó làm sai màu đá.
Điểm thứ ba là chuyện tử tế và cũng là chuyện làm ăn lâu dài: khách xem đúng màu thì ít đổi trả và ít thất vọng khi mang về nhà.
Chỗ ngồi
Với hàng có giá trị, khách thường xem lâu và đi cùng người khác. Một hai ghế ở khu tư vấn giúp:
- Khách lớn tuổi ở lại lâu hơn.
- Người đi cùng có chỗ chờ thay vì đứng thúc.
- Cuộc tư vấn diễn ra thoải mái hơn.
Đây là khoản chiếm chỗ nhưng thường đáng, nhất là với mặt hàng cần giải thích.
Phần theo nếp phong thủy
Mấy điểm quen thuộc, và điều đáng chú ý là chúng trùng với phần thực tế ở trên:
- Cửa thoáng, lối vào không bị chắn — trùng với việc khách phải bước vào được.
- Cửa hàng sáng — trùng với việc khách phải nhìn rõ hàng.
- Không để góc bừa bộn — trùng với việc góc tối là góc chết.
- Người đứng quầy có chỗ dựa lưng và thấy cửa — trùng với an toàn và phục vụ.
Đây là ví dụ rõ cho một điều bài trên trang này hay nói: phần lớn nguyên tắc bố trí truyền lại đều có lý do dùng được, và khi hiểu lý do thì áp dụng linh hoạt hơn là làm theo máy móc.
Đổi cách bày theo thời gian
Cửa hàng bày y nguyên nhiều tháng thì khách quen đi qua không nhìn nữa. Vài việc rẻ giữ cho không gian còn được để mắt tới:
- Đổi khu hàng chính theo mùa — gần Tết, mùa cưới, mùa khai trương đều có nhóm hàng riêng.
- Xoay vị trí hàng bán chậm sang chỗ tầm mắt trước khi kết luận là nó không bán được.
- Bỏ hẳn món bày lâu mà không ai hỏi — nó chiếm chỗ của món khác.
- Đứng ở ngoài cửa nhìn vào mỗi vài tuần, ở đúng vị trí người đi đường đứng.
Điểm cuối là phép kiểm rẻ nhất mà chủ cửa hàng ít làm, vì ngày nào cũng đi vào từ bên trong.