Biển hiệu cửa hàng: quy định, chi phí và bốn lỗi hay gặp

Biển hiệu là món đầu tư mà chủ cửa hàng mới hay tính sau cùng, sau khi đã tiêu gần hết ngân sách cho mặt bằng và hàng hoá. Rồi tới lúc lắp mới nhận ra: nó tốn hơn dự tính, và nó là thứ người đi đường nhìn thấy đầu tiên và duy nhất.

Bài này gom phần quy định, phần chi phí, và mấy lỗi hay gặp — theo thứ tự nên xử lý.

Trước khi vẽ mẫu: hai việc phải hỏi

1. Hỏi bên cho thuê mặt bằng xem hợp đồng có ràng buộc gì về biển hiệu không: được gắn tới đâu, có phải hoàn nguyên khi trả nhà không, có phải xin ý kiến chủ nhà trước không. Đây là điều khoản rất hay bị bỏ qua khi ký, và tranh chấp thì thường xảy ra lúc trả mặt bằng.
2. Hỏi phường hoặc cơ quan quản lý địa phương về quy định biển hiệu ở tuyến phố đó. Nhiều tuyến có quy định riêng về kích thước, vị trí, thậm chí màu sắc. Hỏi trước tốn một buổi; làm xong rồi phải tháo thì tốn cả khoản tiền.

Hai quy định mang tính chung mà nên biết: tên cơ sở phải thể hiện bằng tiếng Việt, và nếu có chữ nước ngoài thì thường phải nhỏ hơn và đặt phía dưới; biển hiệu không được che chắn lối thoát nạn, không che cửa sổ thoát hiểm, không cản trở chữa cháy. Điều thứ hai là điều tuyệt đối không thương lượng, và cũng là điều hay bị vi phạm nhất ở nhà phố cải tạo thành cửa hàng.

Chất liệu: bốn nhóm và tuổi thọ thật

• Bạt in. Rẻ nhất, làm nhanh nhất. Nắng mưa miền Nam làm màu phai thấy rõ sau chừng một năm, và bạt chùng thì nhìn rất luộm thuộm. Hợp cho cửa hàng thử nghiệm hoặc thuê ngắn hạn.
• Tấm nhôm nhựa ốp, chữ dán decal. Bậc phổ thông. Bền hơn bạt nhiều, nhưng decal là phần bong trước — mép chữ cong lên sau vài mùa mưa.
• Chữ nổi mica hoặc inox gắn trên nền nhôm. Bền, nhìn chỉn chu, sửa từng chữ được. Đây là mức mà phần lớn cửa hàng làm ăn lâu dài chọn.
• Chữ nổi có đèn LED bên trong. Đắt nhất, và đẹp nhất về đêm. ⚠️ Nhớ rằng nó là một thiết bị điện gắn ngoài trời: cần chống nước cho nguồn, và sẽ có ngày một vài chữ tắt.

Chi phí thật gồm những gì

Không chỉ tiền làm biển:

• Khung sắt đỡ — với biển lớn thì đây là khoản đáng kể, và là khoản không được tiết kiệm.
• Thi công trên cao — giàn giáo hoặc xe nâng, có khi phải làm ban đêm nếu tuyến phố đông.
• Điện — đường dây riêng, aptomat, và tiền điện mỗi tháng nếu biển có đèn.
• Bảo trì — thay bóng, sửa chữ tắt, lau. Biển ngoài trời ở khí hậu này bẩn rất nhanh.
• Tháo dỡ và hoàn nguyên khi trả mặt bằng — tường sau khi gỡ biển thường phải trát và sơn lại.

Chữ: nguyên tắc đọc được từ xa

Đây là phần quyết định biển hiệu có làm được việc của nó hay không, và cũng là phần bị làm sai nhiều nhất.

• Càng ít chữ càng đọc được. Một cái tên và một dòng nói bán gì là đủ. Nhồi thêm địa chỉ, ba số điện thoại, danh sách mặt hàng và mấy dòng khẩu hiệu thì kết quả là không đọc được gì cả khi đi xe máy qua.
• Cỡ chữ tính theo khoảng cách đọc. Quy tắc ước lượng dùng được: mỗi centimet chiều cao chữ cho khoảng ba tới bốn mét khoảng cách đọc. Tên cửa hàng cần đọc từ ba mươi mét thì chữ phải cao gần mười centimet trở lên.
• Tương phản quan trọng hơn màu đẹp. Chữ vàng trên nền trắng, chữ đỏ trên nền đen — nhìn trên màn hình máy tính thì đẹp, ngoài nắng thì mờ tịt. Cách thử: in mẫu ra giấy, đem ra ngoài trời, lùi xa mười bước.
• Phông chữ mảnh và chữ viết tay khó đọc từ xa, dù đẹp khi nhìn gần.

Bốn lỗi hay gặp

1. Không tính hướng xe chạy tới. Trên đường một chiều, người ta nhìn thấy biển từ một phía duy nhất. Biển gắn phẳng vào tường thì người đi tới gần như không thấy — cần thêm một biển vuông góc nhô ra (nếu quy định cho phép).
2. Bị cây hoặc dây điện che. Đứng ở đúng chỗ người đi đường sẽ đứng, chụp một tấm ảnh, rồi ghép mẫu biển lên đó. Việc mười phút này bắt được lỗi mà bản vẽ không bao giờ lộ.
3. Số điện thoại quá nhỏ. Nếu đã quyết định đưa số lên biển thì nó phải đọc được — số nhỏ tới mức phải dừng xe lại mới đọc được thì thà bỏ hẳn, lấy chỗ cho tên cửa hàng to lên.
4. Quên biển ban đêm. Cửa hàng mở tới tối mà biển không có đèn thì nửa thời gian kinh doanh nó vô hình. Không đủ tiền làm chữ LED thì ít nhất gắn hai đèn rọi hắt lên.

Về màu sắc và phong thuỷ

Chọn màu biển theo mệnh chủ là chuyện phổ biến và hoàn toàn làm được — nhóm màu của mỗi hành đều đủ rộng để tìm ra một phương án đẹp.

Nhưng có một thứ cần thắng nó khi hai bên đụng nhau: độ tương phản. Một biển hiệu đúng màu hợp mệnh mà người đi đường không đọc được tên thì nó đã hỏng ở việc quan trọng nhất. Cách dung hoà thường dùng: lấy màu hợp mệnh làm nền hoặc viền, còn phần chữ thì chọn theo tương phản.

Và một điều thực tế hơn mọi bảng màu: biển sạch, đèn đủ sáng, không có chữ nào tắt nói với khách nhiều hơn về cửa hàng của bạn so với bất cứ lựa chọn màu nào.

Duyệt mẫu: ba bước trước khi gật

Xưởng làm biển thường gửi một file ảnh mẫu, chủ cửa hàng nhìn trên điện thoại rồi duyệt. Đó là lúc mọi lỗi lọt qua, vì màn hình điện thoại phát sáng và nhìn ở khoảng cách ba mươi centimet — không giống chút nào với một tấm biển đứng ngoài nắng cách ba mươi mét.

1. In mẫu ra giấy A4, đem ra ngoài trời, lùi xa mười bước. Chữ nào không đọc được ở tỉ lệ thu nhỏ đó thì ngoài thực tế cũng sẽ khó đọc — vì bạn vừa mô phỏng đúng tỉ lệ khoảng cách.
2. Ghép mẫu lên ảnh chụp mặt tiền thật, chụp từ đúng chỗ người đi đường sẽ đi qua. Bước này bắt được cây che, dây điện che, và chuyện biển nhà bên cạnh át mất biển mình.
3. Đọc lại từng chữ một lần cuối. Lỗi chính tả trên một tấm biển in sai là khoản tiền mất trắng, và nó đứng đó nhiều năm. Nhờ thêm một người ngoài đọc giúp — người viết ra nó gần như không bao giờ tự thấy lỗi của mình.

Ba bước này tốn chừng nửa tiếng, và chúng đứng giữa bạn với thứ đáng tiếc nhất trong việc làm biển: một tấm biển đúng ý, đúng ngân sách, mà sai một chữ.