Chăm giữ sài gòn sau khi mang về: rửa được cái gì, kiêng cái gì
Bài trước đã tách ba phần: việc cửa hàng làm, việc tự làm ở nhà, việc không cần làm. Bài này nói phần sau đó — chăm giữ hằng ngày, và tách rõ đâu là vệ sinh vật lý, đâu là nếp.
Hai loại việc, đừng trộn
Vệ sinh vật lý là chuyện chất liệu: bụi, mồ hôi, dầu tay, hóa chất. Nó có đúng sai kiểm được — rửa sai thì mờ, xỉn, nứt.
Phần nếp là chuyện tâm ý và thói quen của từng nhà. Nó không có đúng sai kỹ thuật.
Trộn hai thứ này là nguồn của nhiều lời khuyên kỳ lạ trên mạng. Bài này tách ra.
Đá tự nhiên đeo người
Vòng và mặt đeo hằng ngày tiếp xúc mồ hôi và dầu, nên xỉn dần là bình thường.
- Lau bằng khăn mềm khô sau khi đeo — việc nhỏ nhất mà hiệu quả nhất.
- Rửa nước sạch, lau khô ngay với phần lớn loại đá cứng.
- Tránh xà phòng mạnh, nước tẩy, cồn — nhiều loại đá và phần xi mạ hỏng vì thứ này.
- Tháo ra khi tắm, bơi, xông hơi, dùng mỹ phẩm.
- Không ngâm lâu, nhất là món có dây và keo dán.
Điểm phải nói rõ: mỗi loại đá mỗi khác. Có loại mềm, có loại sợ nhiệt, có loại đã qua xử lý và nước nóng làm hỏng lớp xử lý đó. Nên hỏi ngay lúc mua chứ đừng áp một cách chăm cho mọi món.
Đá và tượng để bàn
- Phủi bụi thường xuyên bằng chổi lông mềm, nhất là ở đường khắc.
- Lau khăn ẩm vắt kiệt, không đổ nước lên món có đế gỗ.
- Đế gỗ kỵ ẩm kéo dài — mùa nồm nên chú ý.
- Món có màu vẽ hoặc nhũ chỉ nên lau khô.
- Tránh nắng chiếu trực tiếp lâu ngày — một số loại phai màu.
Đồ đồng và kim loại
Đồng xỉn theo thời gian là phản ứng tự nhiên, không phải hỏng.
- Lau khô thường xuyên là đủ với phần lớn trường hợp.
- Muốn đánh sáng thì dùng loại chuyên cho đồng, làm ở chỗ khuất trước.
- Không dùng giấy nhám hay bột chà mạnh — mất lớp bề mặt là không hồi lại.
- Đồ đồng trên bàn thờ nhiều nhà chỉ lau khô, và đó cũng là nếp.
Khi món bị sứt, nứt, đứt dây
Đây là lúc nhiều người lo lắng nhất, và cũng là lúc dễ bị bán thêm nhất.
Nói cho rõ: đá nứt và dây đứt là chuyện vật lý. Dây đeo lâu ngày sẽ mòn; đá va vào cạnh bàn sẽ mẻ. Không cần đọc thêm nghĩa gì vào đó.
Việc nên làm:
- Dây đứt thì thay dây, thường làm nhanh và không tốn nhiều.
- Món mẻ nhỏ mà vẫn dùng được thì tùy mình có muốn giữ không.
- Món vỡ hẳn thì tùy nếp nhà mà xử; nhiều nhà có cách riêng.
- Không cần mua món mới chỉ vì món cũ hỏng, trừ khi mình thật sự muốn.
Nếu có ai nói món vỡ là điềm xấu phải mua ngay cái khác để "thay thế", thì đó là câu bán hàng, không phải lời khuyên.
Có cần làm lại lễ không
Các nhà làm khác nhau. Nếp phổ biến:
- Món đeo người thì phần lớn không làm lại.
- Món thờ trên bàn thờ thì theo nếp nhà, thường gắn với dịp cuối năm.
- Món chuyển sang người khác dùng thì nhiều nhà có cách riêng.
Đây là chỗ nên hỏi người lớn trong nhà, giống như mọi việc thuộc phần nếp.
Cất giữ khi không dùng
- Cất riêng từng món, không để chung một hộp — món cứng làm xước món mềm.
- Nơi khô, tránh chỗ ẩm; mùa nồm thì thêm gói hút ẩm.
- Không cất trong túi nhựa kín lâu ngày với món có dây da hoặc dây vải.
- Kiểm lại vài tháng một lần — dây mục thường phát hiện lúc này chứ không phải lúc đang đeo.
Phần nếp: làm vì tâm ý
Nhiều nhà có thói quen lau món vào dịp nhất định, đặt ở chỗ riêng, hay không cho người khác cầm. Những việc này không có đúng sai kỹ thuật, và giá trị của chúng nằm ở chỗ người làm thấy yên tâm.
Trang này ghi lại chứ không phán, và cũng không bán thêm gì kèm theo mấy nếp đó.
Ba việc nên hỏi ngay lúc mua
Chăm đúng bắt đầu từ chỗ biết mình đang cầm cái gì. Hỏi ba câu này lúc còn ở quầy thì về nhà đỡ đoán:
- "Món này rửa nước được không?" — câu gọn nhất, và câu trả lời khác nhau tùy loại đá lẫn tùy phần kim loại đi kèm.
- "Có kỵ nắng hay kỵ nhiệt không?" — quan trọng với món để bàn gần cửa sổ và món đã qua xử lý.
- "Dây này dùng được bao lâu, thay ở đâu?" — dây là phần hỏng trước nhất ở đồ đeo hằng ngày.
Nếu mua làm quà thì nên xin thêm một tờ ghi cách chăm để kèm vào hộp — người nhận không có mặt lúc mua nên không nghe được mấy câu trả lời này.