Món được tặng hoặc thừa kế: có cần làm gì không

Ba bài trước nói việc nào cửa hàng làm việc nào tự làm, cách chăm giữ sau khi mang về, và chuyện vòng đứt tượng vỡ. Bài này nói tình huống khác hẳn mua mới: món được tặng, hoặc để lại từ người trong nhà.

Nhiều người nhận rồi thấy lấn cấn: đồ người khác đã dùng thì mình có nên đeo không, có phải làm gì trước không. Bài này tách rõ hai phần — phần làm được và kiểm được, và phần thuộc về nếp và niềm tin.

Phần làm được: vệ sinh

1. Lau sạch bằng khăn mềm và nước sạch là đủ cho phần lớn món.
2. Không ngâm nước nếu chưa rõ chất liệu; đá xốp, gỗ và đồ có keo đều kỵ ngâm.
3. Không dùng chất tẩy mạnh — nó làm mờ bề mặt đánh bóng và ăn màu.
4. Đồ đeo thì thay dây mới: dây là phần tiếp xúc da nhiều nhất và cũng là phần rẻ nhất để thay.
5. Món quý hoặc món cũ thì hỏi người có nghề trước khi tự làm gì — nhất là đồ đồng và đồ có lớp gỉ tự nhiên.
6. Phơi khô hẳn trước khi cất hoặc đeo lại.

Phần làm được: kiểm tra

• Xem dây, khoá, chốt — đồ cũ thì phần nối hỏng trước phần chính.
• Xem có nứt, mẻ, lung lay; món để lâu trong tủ vẫn có thể đã hỏng ngầm.
• Đế và chân món đứng có còn chắc không.
• Với món đeo cho trẻ nhỏ thì kiểm kỹ chi tiết rời và hạt nhỏ.
• Da nhạy cảm thì đeo thử ngắn trước; nếu có mẩn ngứa kéo dài thì hỏi bác sĩ.

Phần thuộc về nếp

Có nhà có nếp riêng khi nhận đồ của người đã mất, hoặc khi nhận đồ từ người ngoài. Trang này ghi nhận là mỗi nhà mỗi khác, và không khẳng định điều gì về việc phải làm hay không phải làm.

• Hỏi người lớn trong nhà — đây là câu hỏi đúng chỗ nhất, và thường được trả lời bằng một câu rất ngắn.
• Nếu nhà không có nếp gì thì cũng không cần đi tìm một nếp ở đâu khác về áp vào.
• Đừng để người ngoài gieo nỗi lo rồi bán cho mình cách giải nỗi lo đó — đây là chuyện xảy ra thật.
• Nếu làm gì đó khiến mình thấy nhẹ lòng hơn thì cứ làm; đó là lý do đủ và không cần biện minh với ai.

Đồ của người đã mất

• Giá trị của kỷ vật nằm ở người, không nằm ở món đồ — và điều đó không đổi dù mình có dùng hay chỉ cất giữ.
• Không bắt buộc phải đeo: cất giữ tử tế cũng là một cách nhớ.
• Không bắt buộc phải giữ nếu nó làm mình nặng lòng; bàn với người trong nhà rồi quyết chung.
• Ghi lại câu chuyện kèm món đồ — vài dòng thôi, nhưng đó là phần mất nhanh nhất qua các đời.
• Chia trong họ thì bàn sớm và bàn rõ; đồ vật trong nhà là chuyện dễ gây rạn nứt hơn người ta tưởng.

Mua lại đồ cũ từ người lạ

• Khác với nhận từ người quen: ở đây mình không biết món đó từ đâu ra.
• Hỏi nguồn gốc và lý do bán — người bán tử tế trả lời được ngay.
• Cảnh giác với món đắt bán rẻ bất thường, nhất là món có thể là đồ thất lạc.
• Xin giấy tờ nếu có, và giữ tin nhắn trao đổi cùng thông tin người bán.
• Món giá cao thì nhờ người có nghề xem trước khi trả tiền.

Khi đã đeo mà thấy không hợp

• Không hợp cỡ thì chỉnh lại — phần lớn đồ đeo chỉnh được.
• Không hợp gu thì cất giữ cũng được; không ai bắt mình phải đeo mỗi ngày.
• Thấy nặng nề khi đeo thì thôi, và không cần giải thích với ai — kể cả với người tặng, nếu họ không hỏi.
• Đừng giữ chỉ vì sợ mất lòng: món nằm trong ngăn kéo cũng không làm ai vui hơn.

Khi nên từ chối nhận

1. Món quá lớn so với quan hệ, làm mình thấy mắc nợ.
2. Người tặng kèm điều kiện hoặc kèm lời phán về nhà mình.
3. Món có tranh chấp trong họ — nhận vào là mình đứng giữa.
4. Mình không dùng và cũng không muốn giữ: nói thật ngay từ đầu tử tế hơn nhận rồi cất xó.
5. Từ chối nhẹ nhàng là được: cảm ơn, và nói lý do ở mức nói được.

Nếu muốn chuyển cho người khác

• Hỏi người tặng trước nếu còn liên lạc — phần lớn người ta không phiền, và hỏi thì nhẹ hơn giấu.
• Với đồ trong họ thì bàn với người lớn, đừng tự quyết.
• Nói thật tình trạng món với người nhận.
• Chụp ảnh lưu lại trước khi chuyển đi, nhất là kỷ vật.

Tóm lại: lau sạch, kiểm chắc, thay dây — đó là phần mình làm được và nên làm. Phần còn lại thì hỏi người trong nhà, và đừng để ai biến một món quà thành một nỗi lo phải trả tiền mới gỡ được.

Câu hỏi thường gặp